Bugun...


Abdullah Ayan

facebook-paylas
Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak -13- (yeni normal, yeni yargı)
Tarih: 04-06-2020 14:06:00 Güncelleme: 04-06-2020 14:06:00


Önceki makale şu öngörüyle bitiyordu :

"Algoritmalardan beslenen yapay zeka önümüzdeki dönemde tüm toplumsal olaylarda olduğu gibi hukuka ve yargısal süreçlere damgasını vuracak.

Son 25 yılda internetin adım adım tüm yaşamamızda artan ağırlığına bakıp 'neredeydik, nerelere geldik' diye düşünebilirsiniz.

Ama bu öngörü gelmekte olan dalgaları algılamaktan yoksun ve çok sığ…

Açılmakta olan kapıların ardında insanlığı bekleyen yeni çağa göre bugün bilişimin taş devrindeyiz..

Pandemi ile hepimizi evlere hapseden karantina günleri bu süreci akıl almaz biçimde hızlandıracak..

Bambaşka bir evreye geçeceğiz.."

Gerçekten de savaşlar, devrimler ve benzeri olağanüstü gelişmeler gibi pandemi de hayatımızı değiştirmekle kalmadı, yıllar alabilecek yenilikleri, teknolojik gelişmeleri günlerle ifade edilebilecek kadar hızlı biçimde getirip karşımıza çıkardı..

Yargı gibi en muhafazakar alan bile teknoloji alanındaki yeniliklerden nasibini aldı..

Tüm dünyayı esir alıp evlere hapseden küresel salgın nedeniyle pek çok yerde mahkemeler zorunlu mola verseler de, burada değineceğim birkaç örnek, önümüzdeki dönemde bu ve benzeri kapanmalarda bile gerektiğinde acil adalet arayışları ve arayışlara yanıt olabilecek yargılamalara ilişkin fikir vermesi bakımından hayli ilginç modellemeler olarak tartışılmaya değer..

İlk öykü Amerika Birleşik Devletlerinden…

Bilindiği gibi ABD yargısının en önemli mekanizmalarından biri ve olmazsa olmazı halkın temsilen belirlenen kişilerden oluşan Jüri..

Trafik cezaları gibi para cezalarıyla kapatılacak davalarla 6 ayı geçmeyen basit suçlar dışında kalan tüm davalar ABD' de düz vatandaşlardan seçilen Jüri gözetiminde yapılır. Jüri deliller ışığında tarafları dinler, zanlının suçlu veya suçsuz olduğuna karar verir. Yorum yapma, ceza süresi ve yöntemi belirleme yetkisi yargıca ait olsa da, yargıç jürinin verdiği hüküm ışığında ceza belirler.

Her şeyin katı kurallara bağlandığı ve bu kurallardan birinin bile ihlal edilmesi halinde davaların düşürülebildiği ABD' de koronavirüs salgını döneminde yargılama ile ilgili hayli ilginç bir vaka yaşandı.

Teksas' ta bir mahkeme  görülmekte olan bir davada Jüri üyelerini video konferans uygulaması Zoom üzerinden dinlemeye karar verdi.

Yukarıda altını çizdiğim gibi evrensel olarak zaten muhafazakar  özelliklere sahip yargının üstelik o muhafazakarlığın tavizsiz işletildiği ABD jüri sisteminde böylesi bir yöntemin hayata geçmesi bir yana, pandemiden önce hayal edilmesi bile düşünülemezdi.

Ama düne kadar ihtimali dahi tartışma konusu edilmeyen, oluşturulmasından karar verme sürecine kadar her adımı katı kurallara bağlanmış, asırlara dayalı geçmişe sahip jüri sistemi yeni modellemelere kucak açıyor..

Bugün zoom, yarın başka bir uygulama, mahkemelerin herhangi bir afet nedeniyle mola vermesi halinde yargıyı işler kılmak için devreye girebilecek..

Jürinin bir araya gelerek karar verinceye kadar kapandığı bir odada toplanması eski normaldi, Pandemi yeni normalle tanıştırıyor bizi..

Karantina günlerine özgü yargıyla ilgili bir başka vaka Singapur' da meydana geldi.

Yine video konferans uygulaması zoom ve bu kez toplanamayan mahkeme heyetinin sanal ortamda uzaktan teati ile verdiği idam cezası..

İdam cezasının kendisi zaten yeterince netameli bir konu..

Yaşamın söz konusu olduğu böylesi kritik bir davada heyetin bir araya gelmeden uzaktan ölüm cezası vermesi , dünya üzerinde insan haklarını savunan herkesi ayağa kaldırdı ama vaka evrensel anlamda hukuk tarihine şimdiden not edildi bile..

Gelin görün ki, yeni döneme ilişkin gelişmeler jüri veya mahkeme heyetinin sanal ortamda toplanmasıyla sınırlı kalmayacak..

Teknoloji ve yapay zekanın hayatın her alanında olduğu gibi yargıyı da derinden etkileyeceği akılları zorlayan öylesine gelişme var ki..

Örneğin Çin' de uygulanmaya başlanan ve tüm dünyayı etkisi altına alacak yüz tanıma sistemleri..

Trafiğin aktığı bir bulvarda karşıdan karşıya geçerken kuralları ihlal ettiğinizde bile sizi tanıyan ve sicilinize bunu işleyip büyük havuza atan algoritma..

Günün birinde herhangi bir suçtan hakim karşısına çıktığınızda çocukluğunuzdan başlayarak iyi kötü tüm 'amel defterinizin' ortalığa döküldüğü, hüküm verirken hakkınızdaki notların deyim yerindeyse 'Araf' kadar göz önünde tutulduğu bir yeni dünya..

Daha da beter senaryolar da yazılıyor bir yerlerde..

İsveç' te sağlık verilerini anlık takip edecek bilek altına yerleştirilmeye başlanan çiplerin iyi ellerde hayat kurtarması söz konusu..

Bu tablonun iyi yanı, bir de madalyonun öbür yüzüne bakalım.

Aynı çiplerin herkesin deri altına yerleştirildiği bir geleceği hayal edin.

Kalp ritminizin, şekerinizin, tansiyonunuzun ölçüldüğü o çiple ilgili verilere erişen savcı veya yargıcın sizin doğru mu, yalan mı söylediğinizi daha ilk andan bilmesi ve daha dava başlarken hakkınızda sahip olacağı kanaat..

Bilim kurgu değil, hayatın olağan seyrinde on yıl sonra bizi bekleyen yeni hayatın gerçekleri..

Ve yeni hayatın on yıl sonra beklenen gelişmelerinin pandemi ile aylarla ölçülen zaman dilimine sığacak kadar yakınımıza sokuluşu, vücudumuza sirayet etmesi..

Bilim insanları atomu parçalayarak o güne kadar hayal edilmeyen boyutlarda enerji elde ettiler. Bu iyi ama o enerjiyi insanlığı yok edecek bombaya çevirenler de bilim insanlarıydı..

Orwell' in 1984' ü gerçekleşiyor ve durdurulamaz kasırgasıyla üstümüze geliyor..

İyi ve kötü seçeneklerinden hangisine evrileceği, geleceğimizi belirleyen en ciddi soru olarak karşımızda duruyor.

Ve hiçbir zaman olmadığı kadar da gerçek..

Seçim bize kalmış diyeceğim ama, öyle olmadığını biliyoruz artık…

 



Bu yazı 57 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Sivasspor 20 12 3 5 39 23 41 +16
2 İstanbul Başakşehir 20 11 3 6 39 21 39 +18
3 Trabzonspor 19 11 3 5 43 20 38 +23
4 Alanyaspor 20 11 4 5 40 19 38 +21
5 Fenerbahçe 20 11 5 4 39 23 37 +16
6 Galatasaray 20 10 4 6 32 17 36 +15
7 Beşiktaş 20 10 7 3 31 27 33 +4
8 Göztepe 20 8 6 6 25 22 30 +3
9 Gaziantep FK 20 7 7 6 31 32 27 -1
10 Yeni Malatyaspor 19 6 7 6 34 28 24 +6
11 Çaykur Rizespor 20 7 10 3 21 30 24 -9
12 Denizlispor 20 6 9 5 21 29 23 -8
13 Gençlerbirliği 20 5 9 6 30 37 21 -7
14 Konyaspor 20 4 9 7 16 27 19 -11
15 Antalyaspor 20 4 10 6 18 36 18 -18
16 Kasımpaşa 20 4 12 4 28 43 16 -15
17 MKE Ankaragücü 20 2 10 8 17 37 14 -20
18 Kayserispor 20 2 13 5 19 52 11 -33
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 20 12 3 5 29 16 41 +13
2 BB Erzurumspor 20 10 5 5 23 16 35 +7
3 Bursaspor 20 11 6 3 28 24 33 +4
4 Adana Demirspor 20 8 5 7 34 21 31 +13
5 Keçiörengücü 20 7 5 8 16 14 29 +2
6 Altay 20 7 6 7 23 20 28 +3
7 Ümraniyespor 20 8 8 4 31 30 28 +1
8 Akhisarspor 20 7 6 7 21 20 28 +1
9 Giresunspor 20 7 6 7 23 25 28 -2
10 Menemenspor 20 8 8 4 21 24 28 -3
11 Fatih Karagümrük 20 7 7 6 25 26 27 -1
12 Balıkesirspor 20 6 7 7 18 20 25 -2
13 İstanbulspor 20 5 7 8 29 29 23 0
14 Altınordu 20 5 7 8 22 25 23 -3
15 Adanaspor 20 3 9 8 21 29 17 -8
16 Osmanlıspor FK 20 5 10 5 21 29 17 -8
17 Boluspor 20 2 9 9 17 28 15 -11
18 Eskişehirspor 20 6 10 4 25 31 13 -6
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 21 16 1 4 48 8 52 +40
2 Manisa FK 21 15 1 5 60 18 50 +42
3 Sancaktepe Bld 21 12 5 4 35 17 40 +18
4 Hekimoğlu Trabzon 21 12 6 3 35 30 39 +5
5 Çorum FK 21 11 9 1 30 27 34 +3
6 Sarıyer 21 9 6 6 26 22 33 +4
7 İnegölspor 21 9 8 4 34 24 31 +10
8 Afjet Afyonspor 21 9 8 4 31 23 31 +8
9 Zonguldak Kömürspor 21 8 6 7 28 26 31 +2
10 Pendikspor 21 8 8 5 29 26 29 +3
11 Tarsus İdman Yurdu 21 9 11 1 30 31 28 -1
12 Kırklarelispor 21 6 7 8 19 26 26 -7
13 Hacettepe Spor 21 8 11 2 27 39 26 -12
14 Başkent Akademi FK 21 6 12 3 27 31 21 -4
15 1922 Konyaspor 21 6 12 3 25 35 21 -10
16 Amed Sportif 21 5 10 6 15 32 21 -17
17 Gümüşhanespor 21 5 13 3 23 39 18 -16
18 Şanlıurfaspor 21 0 20 1 5 73 14 -68
Takım O G M B A Y P AV
1 Artvin Hopaspor 21 11 2 8 35 14 41 +21
2 Serik Belediyespor 21 12 4 5 37 21 41 +16
3 68 Aksaray Belediyespor 21 11 3 7 34 16 40 +18
4 24Erzincanspor 21 10 3 8 29 17 38 +12
5 Buca FK 21 9 6 6 29 28 33 +1
6 Karaköprü Belediyespor 21 8 5 8 20 16 32 +4
7 Çatalcaspor 21 7 4 10 30 22 31 +8
8 Düzcespor 21 8 6 7 18 16 31 +2
9 Sultanbeyli Bld. 21 7 6 8 25 20 29 +5
10 Silivrispor 21 6 6 9 26 24 27 +2
11 52 Orduspor FK 21 4 4 13 14 15 25 -1
12 Çankaya FK 21 6 8 7 23 27 25 -4
13 Kızılcabölükspor 21 5 7 9 28 28 24 0
14 Erzin Spor Kulübü 21 5 7 9 23 24 24 -1
15 Şile Yıldızspor 21 5 8 8 16 19 23 -3
16 Yomraspor 21 5 8 8 22 26 23 -4
17 Tokatspor 21 1 17 3 13 45 6 -32
18 Manisaspor 21 1 17 3 15 59 0 -44
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/02/2020 Yeni Malatyaspor vs MKE Ankaragücü
 08/02/2020 Konyaspor vs Denizlispor
 08/02/2020 Beşiktaş vs Gaziantep FK
 08/02/2020 Gençlerbirliği vs Trabzonspor
 08/02/2020 Fenerbahçe vs Alanyaspor
 09/02/2020 Kayserispor vs Antalyaspor
 09/02/2020 Sivasspor vs İstanbul Başakşehir
 09/02/2020 Kasımpaşa vs Galatasaray
 10/02/2020 Göztepe vs Çaykur Rizespor
 09/02/2020 Kasımpaşa - Galatasaray Kasımpaşa ligde evindeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Galatasaray yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 07/02/2020 Fatih Karagümrük vs Hatayspor
 08/02/2020 Giresunspor vs İstanbulspor
 08/02/2020 Eskişehirspor vs Altınordu
 08/02/2020 Adana Demirspor vs Adanaspor
 09/02/2020 BB Erzurumspor vs Keçiörengücü
 09/02/2020 Ümraniyespor vs Balıkesirspor
 09/02/2020 Osmanlıspor FK vs Bursaspor
 09/02/2020 Altay vs Boluspor
 10/02/2020 Akhisarspor vs Menemenspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 09/02/2020 Kahramanmaraşspor vs Van Spor
 09/02/2020 Ankara Demirspor vs Sakaryaspor
 09/02/2020 Bandırmaspor vs Elazığspor
 09/02/2020 Bodrumspor vs Eyüpspor
 09/02/2020 Ergene Velimeşe vs Etimesgut Belediyespor
 09/02/2020 Kardemir Karabükspor vs Kastamonuspor
 09/02/2020 Kırşehir Belediyespor vs Tuzlaspor
 09/02/2020 Niğde Anadolu FK vs Bayburt Özel İdare Spor
 09/02/2020 Uşak Spor vs Sivas Belediyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 08/02/2020 Yomraspor vs Serik Belediyespor
 08/02/2020 Çatalcaspor vs Karaköprü Belediyespor
 09/02/2020 Artvin Hopaspor vs Sultanbeyli Bld.
 09/02/2020 24Erzincanspor vs Çankaya FK
 09/02/2020 Kızılcabölükspor vs 52 Orduspor FK
 09/02/2020 Manisaspor vs Silivrispor
 09/02/2020 Şile Yıldızspor vs Erzin Spor
 09/02/2020 Tokatspor vs Düzcespor
 09/02/2020 68 Aksaray Belediyespor vs Buca FK
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

Mersin’de En Başarılı İlçe Belediyesi Hangisi ?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI